Më 20–21 janar 2026, në Nairobi u mbajt një punëtori ekspertësh në nivel të lartë mbi avancimin e Objektivit të Zhvillimit të Qëndrueshëm 11 (SDG 11), e organizuar nga UN DESA dhe UN-Habitat, në kuadër të përgatitjeve për Forumin Politik të Nivelit të Lartë 2026 (HLPF). Takimi mblodhi ekspertë nga qeveritë, organizatat ndërkombëtare, akademia dhe shoqëria civile për të vlerësuar progresin, për të identifikuar boshllëqet dhe për të propozuar zgjidhje transformuese për krijimin e qyteteve dhe vendbanimeve njerëzore gjithëpërfshirëse, të sigurta, rezistente dhe të qëndrueshme.
Qendra për Hulumtim dhe Krijim të Politikave (QHKP) u përfaqësua nga Dr. Marija Risteska, e cila kontribuoi në diskutime duke prezantuar punën e QHKP-së në reduktimin e rrezikut nga fatkeqësitë me ndjeshmëri gjinore (DRR), si dhe qasjen e Rrjetit Mbikëqyrës të Buxhetimit Gjinor (GBWN) në transportin e qëndrueshëm dhe financimin klimatik.
Gjinia, Transporti dhe Financimi Klimatik si Përshpejtues të SDG 11
Në ndërhyrjen e saj, Dr. Risteska theksoi punën e Rrjetit Mbikëqyrës të Buxhetimit Gjinor (GBWN) në avancimin e sistemeve të transportit me ndjeshmëri gjinore dhe në përmirësimin e qasjes së grave në financimin klimatik për mobilitet të qëndrueshëm. Ajo nënvizoi se transporti nuk është neutral ndaj gjinisë dhe se sistemet e lëvizshmërisë ndikojnë drejtpërdrejt në qasjen e grave në punësim, arsim, shërbime shëndetësore dhe pjesëmarrje publike.
Duke u mbështetur në punën analitike dhe avokuese të GBWN-së, prezantimi theksoi rëndësinë e:
-
integrimit të konsideratave gjinore në planifikimin urban dhe të transportit;
-
harmonizimit të investimeve në transport me objektivat e zbutjes dhe përshtatjes ndaj ndryshimeve klimatike;
-
sigurimit të pjesëmarrjes kuptimplote të grave në proceset vendimmarrëse që lidhen me financimin klimatik dhe infrastrukturën.
Këto perspektiva kontribuojnë drejtpërdrejt në SDG 11.2, i cili bën thirrje për sisteme transporti të sigurta, të përballueshme, të aksesueshme dhe të qëndrueshme për të gjithë, me vëmendje të veçantë ndaj grave dhe grupeve të tjera në situata të cenueshme.
Integrimi i Perspektivës Gjinore në Reduktimin e Rrezikut nga Fatkeqësitë nga ana e QHKP-së
Dr. Risteska prezantoi gjithashtu përvojën e gjerë të QHKP-së në integrimin e perspektivës gjinore në reduktimin e rrezikut nga fatkeqësitë, me fokus të veçantë në punën e zhvilluar në Maqedoni, sidomos në rajonet e prekura nga përmbytjet. Prezantimi shfaqi udhëzimet metodologjike të QHKP-së për integrimin e perspektivës gjinore në planifikimin, politikat dhe buxhetet e DRR-së, të zhvilluara në bashkëpunim me pushtetet lokale dhe partnerë ndërkombëtarë.
Elementet kyçe të qasjes së QHKP-së përfshijnë:
-
analizën gjinore të rreziqeve dhe cenueshmërive nga fatkeqësitë;
-
mbledhjen dhe përdorimin e të dhënave të ndara sipas gjinisë dhe moshës;
-
forcimin e pjesëmarrjes së grave në strukturat vendimmarrëse lokale për DRR;
-
integrimin e masave me ndjeshmëri gjinore në planet e menaxhimit të rrezikut nga përmbytjet, planet e mbrojtjes dhe shpëtimit, si dhe kornizat e reagimit ndaj krizave.
Kjo punë i përgjigjet drejtpërdrejt objektivave SDG 11.5 dhe 11.b, si dhe Kornizës së Sendait për Reduktimin e Rrezikut nga Fatkeqësitë, duke adresuar ndikimin disproporcional të fatkeqësive mbi gratë dhe grupet e tjera të cenueshme dhe duke promovuar qeverisje gjithëpërfshirëse dhe të informuar nga rreziku.
Lidhja e Praktikës Lokale me Politikat Globale
Një mesazh kyç nga kontributi i QHKP-së ishte nevoja për të lidhur më mirë praktikën në nivel lokal me proceset globale të monitorimit të SDG-ve dhe hartimit të politikave. Punëtoria në Nairobi theksoi se progresi në SDG 11 mbetet i pabarabartë dhe i pamjaftueshëm, veçanërisht për popullatat urbane të margjinalizuara, dhe se arritja e këtij objektivi deri në vitin 2030 kërkon qasje të integruara, me ndjeshmëri gjinore dhe të bazuara në evidencë.
Përvoja e QHKP-së dëshmon se barazia gjinore mund të veprojë si shumëfishues i rezistencës urbane, veprimit klimatik dhe përfshirjes sociale—duke kaluar përtej ndërhyrjeve të izoluara gjinore drejt ndryshimeve sistemike në qeverisjen urbane.
Drejt HLPF 2026
Njohuritë e ndara gjatë punëtorisë do të informojnë rishikimin tematik të SDG 11 në Forumin Politik të Nivelit të Lartë 2026, përfshirë bashkëpunime të ardhshme, rekomandime politike dhe shembuj të praktikave të mira. Angazhimi i QHKP-së riafirmoi rolin thelbësor të shoqërisë civile dhe organizatave kërkimore në formësimin e politikave urbane gjithëpërfshirëse dhe në sigurimin që barazia gjinore të mbetet në qendër të zhvillimit të qëndrueshëm.
Ndërsa qytetet përballen me rreziqe klimatike gjithnjë e më të mëdha, pabarazi sociale dhe presione mbi infrastrukturën, QHKP do të vazhdojë të avokojë për transformim urban me ndjeshmëri gjinore, duke lidhur transportin, financimin klimatik dhe reduktimin e rrezikut nga fatkeqësitë për të ofruar rezultate konkrete për gratë dhe komunitetet.
