На 5 мај 2026 година, Мрежата за родово одговорно буџетирање (МРОБ) ја сподели својата експертиза во рамките на значаен европски процес за креирање политики, преку учество на состанокот на Стратешкиот центар за родово буџетирање INCLUDE. Ова беше третата сесија на Тематскиот центар Smart Venice за стратешко родово буџетирање, на тема „Родово одговорно буџетирање во организациите што финансираат истражувања“, во рамките на проектот Horizon Europe INCLUDE. Оваа сесија беше последниот состанок на Тематскиот центар посветен на стратешкото родово буџетирање.
Во име на МРОБ, Никол Фарнсворт од Косовската мрежа на жени учествуваше заедно со водечки експерти, истражувачи и практичари во дискусиите за тоа како родово одговорното буџетирање може да се зајакне во рамките на финансирањето на истражувањата и пошироките рамки за управување со јавните финансии.
Ова учество ја нагласува сè поголемата улога на мрежите на граѓанското општество во креирањето на политики на високо ниво, како и важноста родовата еднаквост да остане во центарот на идните европски инвестиции.
Ризици во новиот буџет на Европската Унија
Во рамки на сесијата, Никол ги презентираше клучните согледувања за родово одговорното буџетирање во контекст на претстојната Повеќегодишна финансиска рамка (МФР) на Европската Унија за периодот 2028–2034 година. Иако предложениот буџет изнесува речиси 2 трилиони евра и предвидува нови приоритети и поголема флексибилност, тој отвора и сериозни прашања од аспект на родовата еднаквост. Загрижувачки е фактот што родовата еднаквост сè повеќе се потиснува од приоритетите. Предлогот ги ослабува постојните заложби преку отстранување на јасните одредби за интегрирање на родовата перспектива, не предвидува наменски средства за унапредување на родовата еднаквост и ја ограничува нејзината примена во клучните програми. Наместо да биде составен дел од креирањето на буџетските приоритети, родовата перспектива ризикува да се сведе само на обврска за известување, со што се намалува нејзиниот потенцијал да придонесе за суштински промени.
Дополнително, постојните механизми за следење и оценување остануваат недоволно развиени, а ограничениот број индикатори не овозможува реално мерење на напредокот во областа на родовата еднаквост. Без посилни и пообврзувачки заложби, постои сериозен ризик родово одговорното буџетирање да остане само формална определба, наместо инструмент што носи конкретни резултати.
Како одговор на овие предизвици, МРОБ повикува на конкретни подобрувања со цел следниот буџет на Европската Унија навистина да придонесе за еднакви можности за сите:
- воведување обврзувачки цели за родова еднаквост во сите програми за финансирање;
- обезбедување наменски и јасно определени средства за родова еднаквост и заштита на правата на жените;
- воспоставување посилни механизми за следење, евалуација и отчетност;
- систематско интегрирање на родовата перспектива во сите фази од буџетскиот циклус – од планирање и креирање на буџетот до неговото спроведување.
Овие препораки се темелат на долгогодишното искуство на членовите на МРОБ, кои во земјите од Западен Балкан и пошироко се залагаат за буџети што одговараат на реалните потреби на жените и мажите.
Покрај клучните пораки во областа на јавните политики, средбата уште еднаш ја потврди и важноста на регионалното поврзување и соработка.
Учеството на МРОБ покажува дека регионалните мрежи имаат значајна улога во пренесувањето на локалните искуства и експертиза во меѓународните процеси на донесување одлуки. Поврзувајќи ги искуствата од терен со дебатите на ниво на Европската Унија, GBWN придонесува родовата еднаквост да не биде третирана како споредно прашање, туку како суштински принцип на планирањето и управувањето со јавните финансии.
Поддржете ја иницијативата: Инвестирајте во она што им е важно на граѓаните!
