Проект – ЗАЈАКНУВАЊЕ НА ТРАНСПАРЕНТНОСТА И ОДГОВОРНОСТА ЗА РОДОВА ЕДНАКВОСТ ВО ЗАПАДЕН БАЛКАН И МОЛДАВИЈА (Мрежа за родово одговорно буџетирање” ФАЗА II)

Финансиран од: Австриската агенција за развој и Шведската агенција за меѓународна развојна соработка

Имплементатори – Центар за истражување и креирање политики (С. Македонија), Центар за родова алијанса за развој (Албанија), Центар за промоција на граѓанското општество (БиХ), Мрежата на жени на Косово,  Женска акција (Црна Гора), Хаб за родово знаење (Србија) и Кистон (Молдавија)

Мрежата за родово одговорно буџетирање (МРОБ) на С. Македонија, Србија, Албанија, Босна и Херцеговина, Косово, Црна Гора и Молдавија,  објавува Повик за  аплицирање за градење капацитети и суб-грантирање за родово одговорно буџетирање и финансирање во услови на кризи.

Насоки и потребни документи:

• Јавен повик за аплицирање за Градење Капацитети и Суб-грантирање за родово одговорно буџетирање и финансирање во услови на кризи
• Анекс 1 – Образец за пријавување и краток концепт за добивање грант

Нашите стручни панелисти – Јелена Пераниќ Атенеле (DG JUST D3), Марија Ристеска (Центар за истражување и креирање политики), Славица Штриковиќ (Женска акција), Алина Андроначе (Партнерски центар за развој), Амина Диздар (Сараевски отворен центар), Дита Добрања (Економски експерт) и Јано Пушкар (татко кој користеше татковско отсуство во Војводина, Србија) ги споделија своите сознанија и искуства, а имавме и големо учество на публиката.

Јасно е дека постои зголемена свест за ЕУ Директивата за рамнотежа помеѓу работата и животот на родителите и старателите, трошоците и придобивките – вклучувајќи ги и промените на родовите норми кои можат да произлезат од усогласувањето на националното законодавство со ЕУ директивата. Има огромна потреба од политики за родителско отсуство кои ги поддржуваат и мајките и татковците.

Препраки кои произлегоа од вебинарот:

-Граѓанските организации (ГО) треба да ја зголемат својата улога во следењето на имплементацијата на овие регулативи и застапувањето за промени кои би биле од корист за семејствата. Ова вклучува подигање на свеста кај татковците за нивните права за татковско отсуство и охрабрување да ги искористат. Граѓанските организации, исто така, треба да работат за да обезбедат дека регулативите се ефективно имплементирани и дека семејствата имаат пристап до поддршката што им е потребна.

-Владите во регионот треба да продолжат да го усогласуваат своето законодавство со директивата на ЕУ од 2018 година и да обезбедат повеќе бенефиции за родителите и старателите. Ова би помогнало да се создаде попријатна работна средина за семејството и да се промовира родовата еднаквост на работното место и дома.

-Постои потреба од поголема соработка помеѓу граѓанските организации, владите и другите засегнати страни во регионот за да се креираат политики кои ефективно ги поддржуваат семејствата и промовираат родова еднаквост. Со тоа, можеме да создадеме поинклузивно општество каде и мажите и жените имаат можност да ги балансираат нивните професионални и лични животи.

Вебинарот беше организиран во синергија помеѓу двата проекта – „Зајакнување на транспарентноста и одговорноста за родова еднаквост во Западен Балкан и Молдавија“, поддржан од Австриската агенција за развој и Шведската агенција за меѓународна развојна соработка и проектот „Низ женски леќи: покревање на политики и буџетски иницијативи, следење на спроведувањето на локалните акциски планови за родова еднаквост“, финансиран од Европската Унија.

Извештајот од Вебинарот може да го прочитате ТУКА.

We continue to enrich our GBWN academy with new GRB modules. For that purpose, Gender Budget Watchdog Network is looking for expert that will engage in developing guidebook and related e-training materials on:

• High level advocacy and lobbying for CSOs on Gender responsive budgeting (GRB) in Climate change;

Please consult the Terms of Reference for more details on the tasks and duties, as well as the necessary qualifications to be eligible candidate for the consultancy on this LINK.

Your CVs and financial offers (expressed in €) can be sent by January 31^st, 2023, 17:00 h CET to simonovski@crpm.org.mk. Applications submitted after the deadline will not be taken into consideration.

Конференцијата имаше седум (7) панели и десет (10) работилници, каде присуствуваа повеќе од шеесет (60+) учесници од осумнаесет (18) земји од Европа, Америка, Азија и Африка.

Активистите од граѓанското општество, истражувачите и родовите застапници разговараа за улогата на ГОи во вклучувањето на родот во политиките и буџетите, особено во време кога справувањето со здравствени, економски и други кризи и градењето отпорност кон нив не успева да ги пресретне различните потреби на жените и мажите.

Учесниците изнесоа различните пристапи за зајакнување на учеството на граѓанските организации во процесите на креирање политики и буџетирање на локално и централно ниво, ги нагласија  и придобивките што тоа ги носи за услугите и политиките, а конференцијата беше искористена и како форум за презентирање на пристапите, предизвиците, успесите и научените лекции при лансирање на различни партиципативни модели за изразување на потребите на жените.

Конференцијата обезбеди и простор за граѓанските организации да разговараат за предизвиците и пристапите за успешно застапување за родово-одговорни буџети од аспект на застапници при што се нагласи дека имаат клучна улога како чувар(к)и во управувањето и распределбата на јавните финансии за различните потреби на жените и мажите. Нивната работа во време на пандемија е уште порелевантна, особено во развојот на итна реакција и отпорност. Затоа, на конференцијата се дебатираше и за методологиите за надзор на јавните пари и нивните резултати.

Граѓанските организации мора да бидат доверливи партнери на владите (локалните и централните) во спречувањето на негативните ефекти, а акцент на дискусиите беше ставен и на усогласувањето на работата на ГО во владините  реформските агенди во управувањето со јавните пари во регионот.

Имајќи предвид дека во земјите во развој 14% од буџетите не се извршуваат, прашањето за кредибилитетот на буџетот беше исто така покренато, паралелно со методите за проценка на влијанието на неизвршувањето на буџетот врз родовата еднаквост.

Работилниците и активностите за вмрежување беа најдинамичниот дел од конференцијата. Учесниците се согласија дека вмрежувањето е многу корисно, а градењето коалиции не е едноставно. Тоа е комбинација на многу слоеви, интереси и низа актери. Оваа различност носи предизвици, како што се користење различни методологии и рамки, како и различно разбирање за тоа што значи родово учество. Но, од друга страна, овие разлики овозможуваат размена на идеи и искуства низ различен контекст и перспективи што води кон зајакнување на сите вклучени страни.

Бесплатни производи за менструација, достапни тоалети на јавните површини, зголемени средства за социјални услуги за лицата со дополнителни потреби, зголемена поддршка за женското земјоделство, поопипливи можности за вработување на жените се само дел од достигнувања што ги постигнавме.

Нурнете во најновото гласило овде и уверете се дека се можни промени ако користите алатки за РОБ.

И Марија Ристеска, извршен директорка на Центарот за истражување и креирање политики и регионална директорка на Мрежата за родово-одговорно буџетирање за Западен Балкан и Република Молдавија (GBWN), придонесе во разговорот околу потребите и предизвиците со кои се соочуваат жените претприемачки во време на криза и како успешните жени може да бидат препознаени и унапредени, по во поглед на тоа ги даде следните забелешки:

• Следењето на мерките и политиките од страна на партнерите на GBWN покажа дека е потребно вклучување на родовата перспектива во справувањето со кризата предизвикана од ковид-19 низ целиот регион, бидејќи во повеќето случаи недостасуваше, особено за поддршка на бизнисите.
• Имајќи предвид дека бизнисите во сопственост на жени и водени од жени се мали, истите имаат помали заштеди што целосно се користеа за покривање на трошоците. Оттаму закрепнувањето по ковид-19 мора да предвидува родова перспектива. ИСО стандардот IWA 34 кој го дефинира женско претприемништво треба да се примени во компаративна анализа за влијанието на родовата еднаквост во пристапот до финансии.
• Вмрежувањето е моќна алатка за унапредување на каузата. Ова го велам од гледна точка на GBWN имајќи го предвид искуството што го имаме како мрежа за унапредување на родово одговорното буџетирање во регионот и пошироко“.

– Стапката на оданочување која се применува за менструалните производи е иста и за алкохолот, цигарите, облеката, нешто без кое можеме да живееме, но не и тоа што претставува суштинска потреба за управување со менструалното здравје. Во фаза сме на изработка на регионална кампања за застапување во која ќе ги предочиме сите даночни неправди со кои се соочуваат жените во Македонија, Црна Гора, Босна и Херцеговина, Србија, Албанија и Молдавија. Бараме повластена даночна стапка и достоинствени услови за управување со менструалното здравје во јавните установи пред се во училиштата – додаде Симоновски.

Презентирајќи ги наодите од трошковната анализа на производите за управување со менструалното здравје Наташа Доковска од „Новинари за човекови права“ посочи дека нивното истражување покажало дека од вкупно 1.290 интервјуирани жени, дури 380 жени или 29,5 отсто не можат да си дозволат никаков пристап до производи за управување со менструалното здравје и наместо нив користат весници, хартија или самонаправени влошки од текстил. Од вкупно анкетираните жени, 75,6 отсто одговориле дека причината за тоа е високата цена на производите.

– Од влошките кои ги има на пазарот, тие кои се квалитетни, односно препорачливи за користење, чинат 125 денари, а во просек секоја жена троши по две пакетчиња или 250 денари, како и дополнителни 150 денари за лекови за ублажување на стомачните болки. Нашето истражување покажа дека 36 отсто од жените еден до два дена во месецот отсуствуваат од работа, а 70 отсто пијат лекови за намалување на болката. Кај социјално загрозените семејства 15 до 17 отсто од примањата треба да се одвојат за управување со менструалното здравје на женските членови на семејството – посочи Доковска.

Посочувајќи ги европските искуства, Доковска потсети дека Велика Британија целосно го укина ДДВ-то за менструални производи, а истата стапка се движи од три до 13 отсто во Грција, Латвија, Италија, Словачка, Австрија, Словачка, Австрија, Словенија, Шпанија, Холандија, Кипар, Естонија, Полска. Највисок ДДВ има во Унгарија, во Германија се на чекор тоа да биде намалено на три отсто, а сè уште над 20 отсто е во Бугарија, Литванија, Финска, Шведска, Хрватска и Данска. Во  регионот најнизок ДДВ на менструални производи има во Босна и Херцеговина каде изнесува 17 %, кај нас е 18 %, 20 % е во Србија и Албанија, а 21 % изнесува стапката во Црна Гора.

-Субвенционирање на цената на производите за менструално здравје, намалување или укинување на ДДВ-то на менструалните производи, обезбедување бесплатни пакети со менструални производи за ученичките вклучени во образовниот процес, достапност во тоалетите на компаниите до бесплатни менструални производи кои ќе им бидат оставени бесплатно на располагање на жените, како и во женските тоалети во трговските центри, и хотелските соби истовремено со воведување менструалното отсуство се само дел од барањата кои „Новинари за човекови права“ ќе ги достави до Владата и Министерството за финансии, истакна Доковска.

Таа рече дека Град Скопје веќе се обврзале дека во средните училишта ќе обезбедат бесплатни менструални производи и додаде дека како организација веќе обезбедиле две основни училишта со бесплатни менструални производи во Ресен и Тетово, а изрази надеж дека тоа ќе го направат и во неколку други општини.

–Ова се барања кои сметаме дека ќе го вратат достоинството на жената. Влогот во менструалното здравје е влог во здрави поколенија – посочи Доковска.

Осврнувајќи се на здравјето, Џансун Буковец од Институтот за јавно здравје рече дека само 10 отсто од жените во државава имаат услови за одржување на менструална хигиена, а голем процент од нив немаат услови, како на пример поради немање врата или светлина во тоалетите.

– Влошките се инфективен материјал. Со актуелниот состав се неразградливи во природата долг временски период и ја загадуваат околината –  рече Буковец.

Како што посочи тој, треба да се прилагодат училишните тоалети, да постојат јасно поделени машки и женски тоалети, во кабината за женски лица да има чешма со топла вода, огледало и по можност биде, а ако нема ВЦ школка од која излегува вода, сапун и бришач, да има посебни канти за менструален отпад и за тоалетна харија. Буковец додаде и дека треба да има лесен пристап до тоалетите за лица со попреченост и во близина на училиштата да има продавници каде може да се набават и менструални производи.

За достигнувањата и деталите, ве покануваме да го прочитате гласилото тука.