Работилницата беше насочена кон зајакнување на улогата на граѓанските буџети како важни алатки за транспарентност, отчетност и учество на граѓаните во јавните финансии. Учесниците ги разгледаа меѓународните искуства, ја анализираа моменталната состојба со граѓанските буџети во регионот и заеднички работеа на подготовка на нацрт-документи за секоја земја, со цел буџетските информации да бидат поразбирливи и подостапни за јавноста.

Програмата вклучуваше и сесија за размена на искуства со експертката од International Budget Partnership (IBP), Пријанка Сами, на која учесниците ги разгледаа глобалните трендови од Истражувањето за отворен буџет (Open Budget Survey – OBS) 2025, анализираа иновативни примери на граѓански буџети од различни земји и разговараа за можностите за интегрирање на родово одговорното буџетирање во комуникацијата за јавните финансии.

Практичниот дел беше збогатен со примери и интерактивна групна работа предводена од експерти за буџети од Северна Македонија, Албанија и Босна и Херцеговина.

Зошто се важни граѓанските буџети

Буџетите на владите влијаат врз секојдневниот живот на граѓаните – од образованието и здравствената заштита, до социјалната заштита, транспортот, климатските политики и локалните услуги. Сепак, буџетските документи често се многу технички и тешко разбирливи за пошироката јавност.

Граѓанските буџети одговараат на овој предизвик преку претставување на клучните буџетски информации на јасен и разбирлив начин, поткрепени со визуелни елементи. Тие им овозможуваат на граѓаните полесно да разберат како се распределуваат и трошат јавните средства, поттикнувајќи информирано учество во процесите на донесување одлуки и зајакнувајќи го надзорот врз трошењето на јавните средства.

Иако граѓанските буџети ги поедноставуваат сложените финансиски информации, тие не ги заменуваат официјалните буџетски документи. Наместо тоа, тие ги надополнуваат со тоа што придонесуваат јавните финансии да бидат потранспарентни и овозможуваат пошироко учество на јавноста.

Интегрирање на родовата перспектива во граѓанските буџети

Еден од клучните фокуси на работилницата беше обезбедување граѓанските буџети да не се ограничат само на зголемување на транспарентноста, туку и да ги прикажат различните начини на кои јавните расходи влијаат врз жените и мажите, девојчињата и момчињата, како и врз луѓето од заедници кои историски се соочуваат со исклученост.

Учесниците заеднички работеа на развивање регионална методологија за родово одговорни граѓански буџети, применувајќи феминистички и интерсекциски пристапи во комуникацијата на националните буџети. Тимовите од различните земји подготвија свои нацрт-документи, а истовремено дискутираа за нивната структура, дизајн, пораки и следните чекори за нивно финализирање.

Со тоа што буџетите ќе бидат истовремено поразбирливи и родово одговорни, овие документи ќе им помогнат на граѓаните подобро да разберат не само каде се трошат јавните средства, туку и кој има корист од јавните расходи и каде сè уште постојат нееднаквости.

Следни чекори

Работилницата заврши со презентација на нацрт-верзиите на родово одговорните граѓански буџети подготвени од тимовите од различните земји и со договор за заедничка временска рамка за нивно финализирање. Финалните публикации ќе придонесат кон поголемо учество на граѓаните, поголема транспарентност на буџетите и поинклузивни јавни финансии во Западен Балкан и Молдавија.

Преку оваа иницијатива, Мрежата за родово одговорно буџетирање (МРОБ) продолжува да ја зајакнува улогата на граѓанското општество во промовирањето отчетно управување и обезбедувањето јавните буџети да одговараат на потребите и приоритетите на сите членови на општеството.

Обуката им овозможи на учесниците практични знаења за родово одговорното буџетирање и неговата улога во унапредување на родовата еднаквост преку јавните финансии. Сесиите беа посветени на системот за управување со јавните финансии во Албанија, буџетскиот циклус, Среднорочната буџетска програма, како и на правната и институционалната рамка за интегрирање на родовата перспектива во процесите на буџетирање.

Учесниците се запознаа и со методологиите за родова анализа на јавните буџети, примената на родово чувствителни индикатори и пристапите за следење на јавните расходи од родова перспектива. Преку практични вежби засновани на реални буџетски програми, тие развија вештини за идентификување на родовите разлики, проценка на распределбата на буџетските средства и подготовка на препораки засновани на докази за поинклузивни јавни политики.

Обуката дополнително го нагласи економскиот аспект на родово одговорното буџетирање и важноста на застапувањето засновано на податоци за зајакнување на транспарентноста, отчетноста и родовата еднаквост во процесите на донесување јавни одлуки.

Обуката ја спроведоа:

• Мирела Арќимандрити, извршна директорка на Gender Alliance for Development Center (GADC);
• Фран Брахими, експерт за јавни финансии при Министерството за финансии;
• Проф. д-р Олтa Милова, Економски факултет, Универзитет во Тирана.

Почетната точка беше прашање кое често се поставува во канцелариите на граѓанските организации: вештачката интелигенција се споменува насекаде, но што навистина може да направи за анализа на буџети и застапување? Наместо вештачката интелигенција да се разгледува само теоретски, работилницата се фокусираше на нејзината практична примена во конкретните задачи со кои организациите секојдневно се соочуваат – од читање обемни буџетски документи до подготовка материјали за носителите на одлуки.

Форматот на работилницата беше практичен и интерактивен. Учесниците самостојно ги испробаа алатките и ги согледаа нивните можности, но и нивните ограничувања.

• Анализа на јавни буџети. Локалните и националните буџети често се обемни и сложени документи за чие детално разгледување се потребни многу часови. Учесниците видоа како вештачката интелигенција може да помогне во побрзо обработување и сумирање на големи количини податоци, како и во откривање на недостатоци и нееднаквости – на пример, во начинот на кој средствата се распределуваат за жените и мажите или за ранливите групи кои лесно можат да останат незабележани во буџетските податоци.
• Подготовка на материјали за застапување. Силниот аргумент и понатаму зависи од знаењето и искуството на организацијата, но подготовката на материјали за негово претставување често бара многу време. Практичните вежби покажаа како вештачката интелигенција може да помогне во структурирање на аргументите, побрзо создавање првични верзии на текстови и претворање на наодите од анализите во јасни препораки засновани на податоци, кои понатаму можат да се доработат и применат.
• Создавање визуелни материјали. Самите бројки најчесто не се доволни за да ја пренесат пораката. Учесниците работеа на претворање на податоците во едноставни графикони и лесно разбирливи визуелни материјали, кои можат подобро да го привлечат вниманието на состаноци со јавни институции или во комуникација со пошироката јавност.

Главна порака

Централната порака низ целата сесија беше јасна: вештачката интелигенција не го заменува знаењето и проценката на организациите, туку им служи како поддршка. Квалитетот на анализите, разбирањето на политичкиот контекст на буџетите и односот со заедниците и понатаму зависат од луѓето.

Она што се менува е брзината и времето потребно за подготовка на активностите. Кога овие алатки се користат правилно, застапувањето може да се подготви побрзо, да биде подобро поткрепено со докази и полесно разбирливо за луѓето до кои е насочено. На крајот, целта на оваа работа е едноставна и практична: јавни услуги и буџети кои се потранспарентни, поправедни и подостапни за сите граѓани.

Централната порака на симпозиумот беше дека инфраструктурата не треба да се разбира само како патишта, енергетски системи, транспортни коридори или големи економски инвестиции. Таа треба да ги опфаќа и секојдневните системи кои им овозможуваат на луѓето да живеат достоинствено: здравствената заштита, образованието, услугите за грижа, јавниот транспорт, уличното осветлување, зелените површини, дигиталната инфраструктура, културните простори и објектите за заедницата. Овие инфраструктури влијаат врз пристапот до вработување, образование, здравје, безбедност, грижа, слободно време, социјални односи и учество во заедницата. Затоа, тие имаат директно влијание врз личната благосостојба, социјалната кохезија и родовата еднаквост.

Клучен придонес на симпозиумот беше презентацијата и дискусијата за нови показатели кои можат да поддржат поинклузивно донесување јавни одлуки. Пристапот WIGI беше претставен како иновативна алатка за мерење на тоа како инфраструктурата влијае врз благосостојбата преку зајакнување на можностите на луѓето. Дискусиите ја оспорија претпоставката дека инфраструктурата е родово неутрална, покажувајќи дека жените и мажите често ја користат, имаат потреба од неа и имаат различни придобивки од инфраструктурата поради нееднаквата распределба на обврските за грижа, различните модели на мобилност, прашањата поврзани со безбедноста, нееднаквостите во приходите и различниот пристап до слободно време.

Марија Ристеска, регионална директорка на МРОБ, го презентираше трудот „Преиспитување на долгорочната грижа во Албанија и Северна Македонија“, со едноставна, но клучна порака: грижата не е само социјално прашање, туку и економско и инфраструктурно прашање. Како што инвестираме во патишта, енергетски или водни системи, потребно е да инвестираме и во системи за грижа. Услугите за долгорочна грижа можат да придонесат за подобрување на достоинството и квалитетот на живот на постарите лица, поддршка на учеството на жените на пазарот на труд, создавање нови работни места и поголема одржливост на јавните финансии.

Со стареењето на населението, иселувањето на младите и намалувањето на големината на семејствата, старата претпоставка дека грижата едноставно ќе се обезбедува во рамките на семејството повеќе не е одржлива. Треба отворено да признаеме дека, во пракса, оваа неплатена работа за грижа најчесто ја извршуваат жените. Ова влијае врз вработувањето на жените, нивните приходи, пензиите и ризикот од сиромаштија во подоцнежниот период од животот. Но, истовремено влијае и врз јавните финансии. Кога жените го напуштаат пазарот на труд поради обврски поврзани со грижа, државата губи приходи од даноци и придонеси за социјално осигурување. Кога постарите лица немаат соодветна домашна или грижа во заедницата, трошоците често се појавуваат подоцна преку болнички услуги, институционална грижа и интервенции во итни ситуации.

Примената на родово одговорното буџетирање ни овозможува да ги препознаеме овие скриени трошоци и да креираме подобри политики. Вистинското прашање не е дали стареењето ќе има трошоци за нашите општества – тоа веќе се случува. Прашањето е дали овие трошоци ќе продолжат да бидат невидливи и главно да ги носат жените и семејствата, или ќе изградиме правични, професионални и системи за грижа засновани на заедницата.

Извештај од конференцијата, Мурсија

Во име на Мрежата за родово одговорно буџетирање (МРОБ) учествуваа Ивана Петришкова, програмска координаторка на МРОБ, и Славица Стриковиќ од Women Action, кои се приклучија на креатори на политики, деловни лидери, инвеститори, развојни партнери и претставници на граѓанското општество од Европа и пошироко.

Под мотото „Од нестабилни кон разновидни – економии што иновираат во свет што се менува“, форумот обезбеди платформа за дискусија за некои од најзначајните предизвици и можности со кои се соочуваат општествата денес – од зелени финансии и одржливи градови, до вештачка интелигенција и улогата на граѓанското општество во создавање поотпорни заедници.

Градење инклузивни економии преку финансиска писменост

Една од клучните пораки што се провлекуваше низ целиот форум беше потребата граѓаните да имаат поголем пристап до економските можности. Во дискусиите за регионалните пазари на капитал беше нагласено дека многу луѓе сè уште немаат доволно знаење и сигурност за да учествуваат во инвестициски можности и долгорочно финансиско планирање. Говорниците истакнаа дека унапредувањето на финансиската писменост е од суштинско значење за зајакнување на економската отпорност и обезбедување дека придобивките од економскиот раст ќе бидат пошироко распределени. Овие дискусии се поврзаа со заложбите на МРОБ за промовирање инклузивни политики и еднаков пристап до економски можности.

Зелените градови бараат зелени инвестиции

Транзицијата кон поодржливи и климатски отпорни градови беше уште една од клучните теми на настанот. Во рамките на дискусиите за Програмата „Зелени градови“ на ЕБОР, учесниците разгледаа како општините можат да ја намалат зависноста од донаторско финансирање и да мобилизираат инвестиции преку партнерства со приватни финансиски институции и инвеститори. Примерите од регионот покажаа дека инвестициите во одржлив транспорт, почиста инфраструктура и позелени урбани средини можат да го подобрат квалитетот на живот, а истовремено да ги направат градовите попривлечни за бизнисите и идните инвестиции.

За МРОБ, овие дискусии ја потврдија важноста климатските и инфраструктурните инвестиции да одговараат на различните потреби на жените и мажите и да придонесуваат кон поинклузивен урбан развој.

Граѓанското општество како партнер за промени 

Една од најрелевантните сесии за МРОБ беше дискусијата за променливата улога на граѓанските организации. Наместо да се гледаат само како набљудувачи и контролори, организациите од граѓанското општество сè повеќе се препознаваат како партнери, иноватори и чинители кои придонесуваат кон креирањето политики и планирањето инвестиции. Учесниците нагласија дека значајното вклучување на граѓанското општество треба да започне уште во раните фази на процесите на донесување одлуки, со што заедниците ќе можат да придонесат со своето знаење, експертиза и локални перспективи пред да се дизајнираат и спроведат инвестициите.

Оваа порака е во согласност со визијата на МРОБ за зајакнување на отчетноста преку конструктивен дијалог и соработка меѓу институциите и граѓанските организации.

Вештачката интелигенција и човечкиот фактор

Со оглед на тоа што вештачката интелигенција сè повеќе ги менува економиите и општествата, форумот се осврна и на можностите и ризиците поврзани со новите технологии. Експертите ја нагласија важноста од задржување на човечкиот надзор, етичките стандарди и силните механизми за управување при користењето на системи со вештачка интелигенција.

Иако вештачката интелигенција може да придонесе кон анализа на податоци и процеси на донесување одлуки, говорниците се согласија дека човечката проценка, критичкото размислување и отчетноста остануваат незаменливи. За организациите кои работат на јавни политики и застапување засновано на докази, овие дискусии понудија важни согледувања за одговорно користење на технологијата, истовремено зачувувајќи ги демократските вредности и основните принципи.

Зајакнување на партнерствата за одржлив развој     

Покрај официјалните сесии, Годишниот состанок понуди вредни можности за вмрежување и размена меѓу чинители од различни региони и сектори. Настанот покажа дека справувањето со сложените предизвици на денешницата бара соработка меѓу владите, бизнисите, финансиските институции и граѓанските организации. Една од најзначајните средби беше онаа со Министерството за финансии на Црна Гора.

Учеството на МРОБ претставуваше важна можност за учење од новите практики, споделување искуства од Западен Балкан и истражување нови партнерства кои можат да придонесат кон потранспарентни, поотчетни и поинклузивни развојни процеси.

Како што беше јасно истакнато во дискусиите во Рига, отпорноста не ја градат само институциите. Таа се создава преку соработка, иновации и значајно вклучување на различни гласови во обликувањето на иднината.

МРОБ ќе продолжи да ги користи знаењата и воспоставените контакти од Рига во својата понатамошна работа за унапредување на родово одговорното буџетирање, зајакнување на учеството на граѓаните и промовирање на одржлив развој низ регионот.

Теми на конференцијата

Ги покануваме авторите да достават теоретски, емпириски, компаративни и практично ориентирани трудови кои се однесуваат на една или повеќе од следните теми:

1. Финансисрање на економијата на грижа преку родово одговорно буџетирање – Трудовите можат да се фокусираат на тоа како јавните буџети ја препознаваат, намалуваат, прераспределуваат, вреднуваат и вклучуваат работата поврзана со грижата; како инвестициите во детска грижа, грижа за стари лица, долгорочна грижа, здравство, социјална заштита и инфраструктура за грижа придонесуваат кон родова еднаквост; како и на улогата на родово одговорното буџетирање во создавање поодржливи и поинклузивни системи за грижа.

2. Родово одговорно климатско финансирање и праведна транзиција – Трудовите можат да разгледуваат како климатските буџети, зелените инвестиции, финансирањето на намалување на ризиците од катастрофи, политиките за енергетска транзиција и мерките за адаптација можат да се анализираат и унапредат преку родова перспектива. Придонесите може да опфатат теми како родово чувствителни климатски податоци, алатки за климатско буџетирање, финансирање на климатски активности на локално ниво и вклучување на жените и ранливите групи во донесувањето одлуки поврзани со климата.

3. Финансисрање на женското претприемништво и економијата предводена од жени – Трудовите можат да се насочат кон пристапот до финансии за жени претприемачки, мали и средни претпријатија предводени од жени, стартапи и неформални или недоволно поддржани бизниси; улогата на финансиските регулатори и давателите на финансиски услуги; финансиски податоци поделени според пол; WE Finance Code; како и политички инструменти кои го зголемуваат економското учество на жените.

4. Соработка меѓу универзитетите и граѓанските организации за родово еднакви општества – Трудовите можат да анализираат модели на соработка меѓу академската заедница и граѓанското општество во создавање докази, развивање родово чувствителни истражувања и податоци, зајакнување на јавната отчетност и претворање на истражувањата во активности за застапување, реформи на политики и буџетски промени.

5. Иновативни методологии, алатки и технологии за родово одговорно буџетирање – Трудовите можат да се фокусираат на нови пристапи во анализата на родовите аспекти во буџетите, следењето на буџетските расходи, означувањето на буџетски средства според родова перспектива, партиципативното буџетирање, дигиталните алатки, контролни табли, анализа поддржана со вештачка интелигенција, интерсекциски податоци и други иновации кои ја зајакнуваат транспарентноста и отчетноста за родова еднаквост.

6. Буџетирање за благосостојба, еднаквости и социјална правда –Трудовите можат да се однесуваат на тоа како пристапите засновани на економија на благосостојба, рамките за инклузивен раст, социјалните инвестиции и родово одговорните фискални политики можат да придонесат кон поправедни резултати. Може да бидат вклучени компаративни искуства, локални и национални студии на случај, како и препораки за политики од различни региони.

Ве молиме доставете апстракт на труд кој се однесува на некоја од наведените теми за родово одговорно буџетирање. Апстрактот треба да биде поврзан со една или повеќе од претходно наведените теми и да не биде подолг од 300 зборови, при што треба да содржи:

• Наслов на трудот;
• 3–8 клучни зборови кои ја опишуваат темата, предметот и опфатот на трудот;
• Е-пошта на авторот/презентерот на трудот и е-пошта на коавторот/коавторите.

Важни датуми:

• Краен рок за доставување апстракти: 06.07.2026 на: https://forms.gle/P89U8Si2N45PkXhh9
• Известување за прифаќање на апстрактите: 15.07.2026
• Датум на конференцијата: 25–27.08.2026
• Краен рок за доставување на целосни трудови: 31.10.2026

Повеќе информации за повикот можете да најдете тука

]]> https://gbwn.net/mk/%d0%bc%d1%80%d0%be%d0%b1-%d0%bd%d0%b0-%d1%80%d0%b5%d0%b3%d0%b8%d0%be%d0%bd%d0%b0%d0%bb%d0%bd%d0%b0%d1%82%d0%b0-%d1%81%d1%80%d0%b5%d0%b4%d0%b1%d0%b0-%d0%b4%d0%b0-%d1%81%d0%b5-%d1%81%d0%bb/?utm_source=rss&utm_medium=rss&utm_campaign=%25d0%25bc%25d1%2580%25d0%25be%25d0%25b1-%25d0%25bd%25d0%25b0-%25d1%2580%25d0%25b5%25d0%25b3%25d0%25b8%25d0%25be%25d0%25bd%25d0%25b0%25d0%25bb%25d0%25bd%25d0%25b0%25d1%2582%25d0%25b0-%25d1%2581%25d1%2580%25d0%25b5%25d0%25b4%25d0%25b1%25d0%25b0-%25d0%25b4%25d0%25b0-%25d1%2581%25d0%25b5-%25d1%2581%25d0%25bb Fri, 15 May 2026 08:55:11 +0000 https://gbwn.net/?p=21857 На 5 мај 2026 година, претставници на граѓански организации, истражувачи, застапници за родова еднаквост и меѓународни партнери од регионот се собраа во Анкара, Турција, на регионалната средба „Да се слушнеме едни со други, да се видиме едни со други“, организирана од Здружението за следење на родовата еднаквост (CEID). Настанот обезбеди значаен простор за дијалог за следењето на родовата еднаквост, социјално-економската инклузија, јавната отчетност и регионалната соработка.

Во име на Мрежата за родово одговорно буџетирање (МРОБ) и Центарот за истражување и креирање политики (ЦИКП), Марија Ристеска учествуваше на панел-дискусијата „Следење на родовата еднаквост: Зошто и како?“, заедно со говорници од Северна Македонија, Босна и Херцеговина, Србија и меѓународни организации.

Во своето излагање, Марија се осврна на развојот на родово одговорното буџетирање во регионот и процесот што доведе до формирање на МРОБ – денес мрежа од повеќе од 100 граѓански организации кои работат на зајакнување на отчетноста, транспарентноста и родовата еднаквост преку следење на јавните финансии. Таа истакна дека буџетите никогаш не се неутрални документи. Тие ги одразуваат политичките приоритети и определуваат чии потреби се препознаваат, а чии остануваат невидливи. „Буџетите ни покажуваат на што владите навистина им даваат приоритет. Тие покажуваат кој има корист, кој е изоставен и чии потреби остануваат непрепознаени.“

Врз основа на искуството на МРОБ во Западен Балкан и Молдавија, презентацијата покажа како следењето на родовото буџетирање може да ја претвори техничката финансиска анализа во конкретни општествени промени. Беа презентирани примери како застапувањето за услуги за домашна грижа кои ја препознаваат неплатената работа за грижа, иницијативи за подобрување на еднаквиот пристап до спортска инфраструктура за девојчиња и момчиња, кампањи за превентивна здравствена заштита, како и регионални активности за справување со менструалната сиромаштија и неправедното оданочување на менструалните производи.

Клучна порака од дискусијата беше дека следењето не се однесува само на подготовка на извештаи и индикатори. Станува збор за претворање на доказите и анализите во политики кои го подобруваат секојдневниот живот на луѓето. Како што беше нагласено на панелот, родово одговорното буџетирање ги поврзува јавните финансии со достоинството, грижата, здравјето, инклузијата и еднаквите можности.

Средбата ја покажа и сè поголемата важност на регионалната солидарност меѓу граѓанските организации. Учесниците разменија искуства за следење на родовата еднаквост, економското зајакнување на жените, превенцијата на насилството, родовите улоги и локалните механизми за отчетност, истовремено разгледувајќи можности за посилна идна соработка.

За МРОБ, настанот ја потврди важноста од градење прекугранични партнерства и проширување на заедничките методологии за следење на родовата еднаквост и надвор од Западен Балкан. Мрежата продолжува да работи на тоа алатките за родово одговорно буџетирање да бидат подостапни, прилагодливи и поефикасни во различни регионални контексти.

Во име на МРОБ, Никол Фарнсворт од Косовската мрежа на жени учествуваше заедно со водечки експерти, истражувачи и практичари во дискусиите за тоа како родово одговорното буџетирање може да се зајакне во рамките на финансирањето на истражувањата и пошироките рамки за управување со јавните финансии.

Ова учество ја нагласува сè поголемата улога на мрежите на граѓанското општество во креирањето на политики на високо ниво, како и важноста родовата еднаквост да остане во центарот на идните европски инвестиции.

Ризици во новиот буџет на Европската Унија 

Во рамки на сесијата, Никол ги презентираше клучните согледувања за родово одговорното буџетирање во контекст на претстојната Повеќегодишна финансиска рамка (МФР) на Европската Унија за периодот 2028–2034 година. Иако предложениот буџет изнесува речиси 2 трилиони евра и предвидува нови приоритети и поголема флексибилност, тој отвора и сериозни прашања од аспект на родовата еднаквост. Загрижувачки е фактот што родовата еднаквост сè повеќе се потиснува од приоритетите. Предлогот ги ослабува постојните заложби преку отстранување на јасните одредби за интегрирање на родовата перспектива, не предвидува наменски средства за унапредување на родовата еднаквост и ја ограничува нејзината примена во клучните програми. Наместо да биде составен дел од креирањето на буџетските приоритети, родовата перспектива ризикува да се сведе само на обврска за известување, со што се намалува нејзиниот потенцијал да придонесе за суштински промени.

Дополнително, постојните механизми за следење и оценување остануваат недоволно развиени, а ограничениот број индикатори не овозможува реално мерење на напредокот во областа на родовата еднаквост. Без посилни и пообврзувачки заложби, постои сериозен ризик родово одговорното буџетирање да остане само формална определба, наместо инструмент што носи конкретни резултати.

Како одговор на овие предизвици, МРОБ повикува на конкретни подобрувања со цел следниот буџет на Европската Унија навистина да придонесе за еднакви можности за сите:

• воведување обврзувачки цели за родова еднаквост во сите програми за финансирање;
• обезбедување наменски и јасно определени средства за родова еднаквост и заштита на правата на жените;
• воспоставување посилни механизми за следење, евалуација и отчетност;
• систематско интегрирање на родовата перспектива во сите фази од буџетскиот циклус – од планирање и креирање на буџетот до неговото спроведување.

Овие препораки се темелат на долгогодишното искуство на членовите на МРОБ, кои во земјите од Западен Балкан и пошироко се залагаат за буџети што одговараат на реалните потреби на жените и мажите.

Покрај клучните пораки во областа на јавните политики, средбата уште еднаш ја потврди и важноста на регионалното поврзување и соработка.

Учеството на МРОБ покажува дека регионалните мрежи имаат значајна улога во пренесувањето на локалните искуства и експертиза во меѓународните процеси на донесување одлуки. Поврзувајќи ги искуствата од терен со дебатите на ниво на Европската Унија, GBWN придонесува родовата еднаквост да не биде третирана како споредно прашање, туку како суштински принцип на планирањето и управувањето со јавните финансии.

Поддржете ја иницијативата: Инвестирајте во она што им е важно на граѓаните!

Зајакнување на гласот на граѓанското општество на Форумот на граѓански организации (20 април) 

На Форумот на граѓанското општество, организиран од Регионалниот механизам за вклучување на граѓанското општество, МРОБ се приклучи на претставници на граѓански организации од регионот на UNECE во дискусиите за предизвици како што се намалувањето на просторот за граѓанско делување, геополитичките тензии и предизвиците за мултилатерализмот. Форумот обезбеди важна платформа за заедничко застапување на граѓанското општество пред Регионалниот форум.

Дискусиите беа насочени кон целите за одржлив развој кои беа предмет на разгледување: ЦОР 6 (Чиста вода и санитарни услови), ЦОР 7 (Достапна и чиста енергија), ЦОР 9 (Индустрија, иновации и инфраструктура), ЦОР 11 (Одржливи градови и заедници) и ЦОР 17 (Партнерства за остварување на целите).

Претставниците на МРОБ, Ивана Петришкова (ЦИКП) и Александру Грибинчеа (Keystone Moldova), придонесоа во дискусиите за ЦОР 11, нагласувајќи ја важноста на инклузивни, еднакви и родово одговорни јавни политики. Тие ја истакнаа важноста на родово одговорното буџетирање (РОБ) и улогата на јавните буџети во обезбедување дека климатските, транспортните и урбаните политики ги земаат предвид различните потреби на жените и мажите.

На Форумот на граѓанското општество беше нагласена и потребата од пристап заснован на човекови права, поголемо учество во донесувањето одлуки и потранспарентни системи за јавни финансии.

Регионален форум за одржлив развој (21-22 април)

Во рамките на Регионалниот форум за одржлив развој, МРОБ учествуваше во дискусии со креатори на политики и други чинители, застапувајќи за примена на родово одговорни пристапи во одржливиот развој.

Форумот претставуваше важна платформа за отчетност, каде земјите го презентираа напредокот во спроведувањето на Целите за одржлив развој (ЦОР) и ги подготвуваа Доброволните национални извештаи.

Учеството на МРОБ беше насочено кон поврзување на родовата еднаквост, климатските активности и јавните финансии – области кои сè уште недоволно се интегрирани во политичките рамки низ регионот.

Придружен настан: Грижа, клима и мобилност

Еден од клучните моменти во учеството на МРОБ беше страничниот настан „Грижа, клима и мобилност: Зошто родово одговорниот транспорт е клучен за праведни климатски политики“.

Дискусијата ги обедини претставниците на владите, граѓанските организации и меѓународните организации со цел да се разгледа како транспортните системи можат подобро да ги одразат реалните потреби поврзани со грижата и да придонесат кон праведна климатска транзиција.

Агенда на настанот

Модератор: Ивана Петришкова, Мрежа за родово одговорно буџетирање (МРОБ), програмска координаторка

Воведни обраќања (8:30–9:00 часот):

• Кире Илиоски, директор на Дирекцијата за мултилатерални прашања, Министерство за надворешни работи, Влада на Северна Македонија
• Штефанија Деак, раководителка на Службата за координација и спроведување на одржлив развој, Влада на Романија – Оддел за одржлив развој
• Елиса Фернандез, заменик-регионална директорка на UN Women

Перспектива на граѓанското општество (9:00–9:30 часот):

• Александру Грибинчеа, Keystone Moldova, координатор на проектот МРОБ
• Силвија Билс, членка на Управниот одбор на Регионалниот механизам за координација на граѓанското општество на UNECE (ECERCEM), Gray Panthers
• Драгана Дардиќ, Хелсиншки парламент на граѓани (онлајн)

Во рамките на дискусијата беше нагласено дека::

• Транспортните системи не се родово неутрални и треба да ги земаат предвид различните навики и потреби за движење на жените и мажите;
• Неплатената работа за грижа значително влијае врз начинот на кој жените го користат транспортот и имаат пристап до него;
• Климатските политики во областа на мобилноста можат дополнително да ги продлабочат нееднаквостите доколку не ги вклучат родовите аспекти, возраста и попреченоста;
• Родово одговорното буџетирање нуди практични алатки за усогласување на инвестициите со реалните потреби на граѓаните.

Настанот ја нагласи итната потреба од креирање транспортни системи кои се достапни, прифатливи, безбедни и отпорни на климатските промени, со цел никој да не биде изоставен во процесот на транзиција кон позелени економии.

Учеството на МРОБ во овие регионални процеси ја потврдува сè поголемата улога на граѓанското општество во креирањето инклузивни и отчетни политики за одржлив развој. Во пресрет на Форумот на високо политичко ниво за одржлив развој 2026 (High-Level Political Forum 2026), МРОБ ќе продолжи да се залага за родово одговорното буџетирање како клучен механизам за спроведување праведни климатски политики и обезбедување еднакви јавни услуги.

Повеќе фотографии од Регионалниот форум за одржлив развој 2026: https://www.flickr.com/photos/98046700@N04/albums/72177720333207657/

]]> https://gbwn.net/mk/%d0%bf%d0%be%d1%82%d0%bf%d0%b8%d1%88%d0%b5%d1%82%d0%b5-%d1%98%d0%b0-%d0%bf%d0%b5%d1%82%d0%b8%d1%86%d0%b8%d1%98%d0%b0%d1%82%d0%b0-%d0%b8%d0%bd%d0%b2%d0%b5%d1%81%d1%82%d0%b8%d1%80%d0%b0%d1%98%d1%82/?utm_source=rss&utm_medium=rss&utm_campaign=%25d0%25bf%25d0%25be%25d1%2582%25d0%25bf%25d0%25b8%25d1%2588%25d0%25b5%25d1%2582%25d0%25b5-%25d1%2598%25d0%25b0-%25d0%25bf%25d0%25b5%25d1%2582%25d0%25b8%25d1%2586%25d0%25b8%25d1%2598%25d0%25b0%25d1%2582%25d0%25b0-%25d0%25b8%25d0%25bd%25d0%25b2%25d0%25b5%25d1%2581%25d1%2582%25d0%25b8%25d1%2580%25d0%25b0%25d1%2598%25d1%2582 Tue, 31 Mar 2026 14:20:28 +0000 https://gbwn.net/?p=21839 Инвестирајте во она што е важно за луѓето! Ова беше централна тема на меѓународната конференција „Политики на родово одговорно буџетирање во новата повеќегодишна финансиска рамка на ЕУ“, одржана оваа недела во Никозија под покровителство на Претседателството на Советот на ЕУ од Кипар. Учесниците изразија загриженост дека предлозите за следниот долгогодишен буџет на ЕУ ризикуваат да ја занемарат родовата еднаквост и социјалните приоритети. Приоритетите на ЕУ поврзани со конкурентноста и безбедноста ја поткопуваат целта за социјална и родова еднаквост.

Главниот исход на конференцијата е Никозиската Декларација, која ги повикува институциите на ЕУ да го приоритизираат финансирањето за родова еднаквост, правата на жените, грижа и социјални приоритети, да вклучат јасни цели за родова еднаквост во програмите за финансирање на ЕУ и да ја интегрираат родовата еднаквост на сите фази од буџетскиот циклус на ЕУ.

Академици, експерти, креатори на политики и активисти покренуваат петиција со која ги повикуваат институциите на ЕУ и националните влади да обезбедат следниот буџет на ЕУ да работи за родова еднаквост идобросостојба на луѓето!

Потпишете ја петицијата ТУКА!